Zonguldak

11 Ekim 2021

Zonguldak İli Hakkında Genel Bilgiler

Zonguldak

Zonguldak Adının Kaynağı

Zonguldak adının nereden geldiği ile ilgili çeşitli rivayetler bulunmaktadır. Zonguldak kent merkezinin bulunduğu alan, eskiden Üzülmez Deresi’nin ağız kesiminde yer alan bir bataklıktı. İlkçağda “Sandraka/Sandrake” adıyla bilinen yerleşim yeri, adını Sandra Çay’ndan (Üzülmez/Zonguldak Deresi) almıştır. Bir başka görüşe göre, yörenin sazlarla kaplı olması nedeniyle “sazlık, bataklık” anlamına gelen “Zonguralık, Zunguralık, Zongalık, Zungalık” sözcüğü zamanla değişerek Zonguldak’a dönüşmüştür. Bu görüşü pekiştiren varsayım ise, sazlık ve bataklığın neden olduğu sıtma hastalığının belirtisi olan “titreten yer” anlamındaki “Zonklatan” sözcüğünden geldiğidir.

Zonguldak Adı Nereden Geliyor?

Diğer söylentilere göre;

Zonguldak ismi Fransızca “zone” ve Türkçe “Göldağı” sözcüklerinin birleşimiyle oluşmuştur.

Zonguldak ve civarındaki kömür ocakları ilk kez Fransızlar tarafından işletilmiştir. Bu dönemde Fransızlar, kömür havzasını belirtmek için bölgede rakımı en yüksek yer olan Göldağı’nı seçmiş ve başına “alan, bölge” anlamına gelen “zone” sözcüğü eklemiştir. “Zone Göldağı” (Zone Ghuen Dagh) sözü halk arasında zamanla Zonguldak halini almıştır.

Zonguldak Coğrafi Konum

Batı Karadeniz Bölgesi’nde yer alan Zonguldak’ın kuzeyinde 80 kilometre uzunluğunda Karadeniz sahili yer almaktadır. Kuzeydoğuda Bartın, doğuda Karabük, batıda Düzce, güneyde ise Bolu illeri ile çevrilidir. Zonguldak ili 3.310 kilometrekarelik yüz ölçümüne sahiptir.

Zonguldak İklim

Zonguldak ili ılıman Karadeniz ikliminin etkisi altındadır ve kurak mevsime rastlanılmamaktadır. Her mevsim yağışlı olmakla birlikte en fazla yağış sonbahar ve kış aylarında görülür. Zonguldak için Meteoroloji Genel Müdürlüğünün son 30 yıl verileri incelendiğinde yılda ortalama 152,2 gün yağışlı geçtiği görülmektedir. Denizden iç kesimlere doğru gidildikçe, iklim biraz daha sertleşir, yağış azalır. Yıl boyunca aylık ortalama sıcaklık 6 ile 22 derece arasında değişmektedir.

Zonguldak Demografik Veriler, Zonguldak İlçeleri

Zonguldak Merkez, Alaplı, Çaycuma, Devrek, Gökçebey, Kdz. Ereğli, Kilimli ve Kozlu olmak üzere sekiz ilçeye sahip olup 2020 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemine göre 591.204 kişilik nüfusu vardır. Nüfus yoğunluğu ise 179 kişi/km2’dir. 380 köy, 176 mahalle, 17 belde ve 8 ilçeden oluşan Zonguldak’ta kent nüfusu 367.758 (%62,2), kır nüfusu 223.446 (%37,8) kişiden oluşmaktadır.

Zonguldak İdari Yapı

1920 yılına kadar kaza olarak yönetilen Zonguldak 1 Nisan 1924’te il olmuştur. Böylece Cumhuriyet sonrası kurulan ilk il olma özelliğini elde etmiştir. 1927 yılında Safranbolu kazası, 1944 yılında ilçe olan Çaycuma ve Ulus, 1953’te Karabük ve Eflani, 1957’de Kurucaşile, 1987’de Alaplı, Amasra ve Yenice kasabaları, 1990’da ilçe olan Gökçebey Zonguldak’a bağlanmıştır. 28.08.1991 tarihinde Bartın’ın il olması sonucu Bartın’ın yanı sıra Amasra, Ulus, Kurucaşile, 06.06.1995 tarihinde ise Karabük’ün il olmasıyla Eflâni, Safranbolu ve Yenice ilçeleri Zonguldak’tan ayrılmıştır. 1990’lı yıllara kadar bu üç ili bünyesinde barındıran ve Merkez, Karadeniz Ereğli, Devrek, Safranbolu, Çaycuma, Devrek, Ulus, Karabük, Eflani, Kurucaşile, Amasra, Yenice ve Gökçebey olmak üzere onüç ilçesi ile Kuzeybatı Anadolu’nun büyükçe bir ili iken belirtilen illerin ve ilçelerin ayrılmasıyla Zonguldak’ın ilçe sayısı beşe düşmüştür. 2012 yılı sonunda Kozlu ve Kilimli Beldelerinin de ilçe olmasıyla bugünkü idari yapısına kavuşmuştur. Zonguldak bugün idari anlamda Merkez ilçe, Kozlu, Kilimli, Alaplı, Çaycuma, Devrek, Gökçebey ve Kdz. Ereğli İlçelerinden oluşmakta, merkez ilçeler ve ilçelere bağlı toplam 25 belediyesi ve 380 köyü bulunmaktadır.

Zonguldak Temel İstatistikler – Zonguldak İl Nüfusu

İstatistiki BilgilerDeğerler
İl Nüfusu (2020 yılı ADNKS)591.204
Kent Nüfusu ve Oranı (2020)367.758 (% 62,2)
Kır Nüfusu ve Oranı (2020)223.446 (% 37,8)
Kıyı Uzunluğu80 km
Yüzölçümü3.310 km2
Nüfus Yoğunluğu (Km2 Başına Yaşayan İnsan)179 kişi/km2
Yıl Boyu Ortalama Sıcaklık (1991-2020) (MGM)14,0 °C
Yıl Boyu Ortalama Yağışlı Gün Sayısı (1991-2020) (MGM)152,2 gün

Bir cevap yazın

Zonguldak,